Yeni araştırma, göçmen kuşların jetlag yaşayabildiğini ve biyolojik saat uyumsuzluğunun yön bulma yeteneklerini bozarak rotalarından sapmalarına yol açtığını ortaya koydu.
Göçmen deniz kuşlarının, insanlar gibi biyolojik saat uyumsuzluğu nedeniyle jetlag yaşayabildiği ve bu durumun yön bulma yeteneklerini etkileyerek rotalarından yüzlerce kilometre sapmalarına neden olabildiği yeni bir araştırmayla ortaya kondu.
İngiltere’nin batı kıyılarında yaşayan Manx yelkovan kuşları üzerinde yapılan çalışma, kuşların biyolojik saatlerinin yerel saatle uyumsuz hale gelmesinin yön bulma kabiliyetlerini nasıl sekteye uğrattığını inceledi.
Oxford Üniversitesi araştırmacıları, 20 yıllık GPS takip verilerini analiz ederek Manx yelkovan kuşlarının Atlantik Okyanusu üzerindeki beslenme yolculuklarından kolonilerine dönerken yaşadığı yön bulma sorunlarını mercek altına aldı. Araştırmacılar, kuşların doğuya doğru hızlı uçuşları sırasında biyolojik saatlerinin yerel saatten yaklaşık bir saat geride kalabildiğini tespit etti.
Manx yelkovan kuşları, yönlerini belirlemek için Güneş’in gökyüzündeki konumunu bir pusula gibi kullanıyor. Güneş’in gün içindeki hareketi nedeniyle kuşların doğru yönü tayin edebilmesi, biyolojik saatlerinin hassas bir şekilde işlemesine bağlı bulunuyor.
Gün doğumu ve gün batımı, kuşların iç saatlerini yerel zamana göre ayarlamalarına yardımcı oluyor. Ancak farklı boylamlar arasında hızlı seyahat eden kuşlarda, iç saatleri ile bulundukları coğrafi zaman arasında bir uyumsuzluk meydana gelebiliyor.
Oxford Üniversitesi’nden davranış ve duyusal ekoloji uzmanı Patrick Lewin, kuşların iç saatlerindeki bu gecikmenin yönlerini şaşırmalarına yol açabildiğini belirtti.
Araştırmaya göre, yetişkin kuşlar uçuş sırasında rotalarını yeniden ayarlayabilme yetenekleri sayesinde bu durumdan daha az etkileniyor. Yetişkin kuşların yaklaşık 965 kilometrelik bir yolculukta rotalarından sapmaları, düzeltmeler sonrası yalnızca yaklaşık 5 kilometrelik ek mesafeye neden oluyor.
Ancak ilk kez göç eden ve yeterli deneyime sahip olmayan genç kuşlar, yönlerini kaybettiklerinde yeniden rota belirlemelerini sağlayacak deneyimden yoksun oldukları için çok daha büyük risk altında bulunuyor. Bu kuşların rotalarından yüzlerce kilometre sapabileceği ifade ediliyor.
Bangor Üniversitesi’nden Profesör Richard Holland, araştırmanın sonuçlarının vahşi doğadaki hayvanların yön bulmada Güneş’e ne kadar bağımlı olduğunu bir kez daha gösterdiğini söyledi.
Yorum Yap