Sibirya’da 5 bin 500 yıl öncesine ait mezarlıklarda yapılan DNA analizleri, veba bakterisinin pireler aracılığıyla yayılmadan önce de ölümcül bir tehdit oluşturduğunu gösterdi.
Oxford ve Kopenhag üniversitelerinden araştırmacıların yürüttüğü uluslararası bir çalışma, vebaya neden olan ‘Yersinia pestis’ bakterisinin ölümcül etkisinin 5 bin 500 yıl öncesine dayandığını ortaya koydu. Sibirya’da Baykal Gölü çevresindeki Geç Neolitik döneme ait mezarlıklarda yapılan kazılarda, bu bakterinin erken dönemde de toplulukları yok edebilecek güçte olduğu belirlendi.
Bölgedeki mezarlıklarda bulunan kalıntıların yüzde 65 ila 75’inin 15 yaş altı çocuklara ait olması, arkeologların dikkatini çekmişti. Bu durum, diğer avcı-toplayıcı mezarlıklarına kıyasla sıra dışı bir yoğunluk sergiliyordu. Yapılan DNA analizleri, incelenen 46 bireyden 18’inin yüksek oranda veba bakterisi taşıdığını doğruladı.
Aynı dönemde yan yana gömülen akraba bireylerde, özellikle çocuklarda bakterinin yoğun olarak tespit edilmesi, gizemli ölümlerin kitlesel bir salgından kaynaklandığına işaret etti. Bu bulgu, bakterinin henüz pire yoluyla yayılma yeteneği kazanmadığı dönemlerde bile ölümcül bir tehdit oluşturduğunu gösteriyor.
Karbon tarihlendirme yöntemleri, Sibirya’daki veba salgınlarının tek bir dönemle sınırlı kalmadığını, yaklaşık 5 bin 500 ila 5 bin 300 yıl önce yaşanan ilk dalganın ardından yaklaşık 5 bin yıl önce ikinci bir dalgayla tekrarlandığını ortaya koydu. İki salgın arasındaki yüzlerce yıllık dönemde bakterinin kemirgenler gibi rezervuarlarda saklanmış olabileceği düşünülüyor.
Uzmanlar, hayvanlardan insanlara geçen zoonotik hastalıkların günümüzdeki küresel sağlık tehditleri açısından önemini vurgularken, bu evrimsel süreçlerin anlaşılmasının modern tıp için kritik olduğunu belirtiyor. Bakterinin biyolojik olarak tam gelişmediği ve yayılma mekanizmalarını henüz kazanmadığı tarih öncesi dönemlerde bile ölümcül olabildiği genetik incelemelerle kanıtlandı.
Yorum Yap