ABD’de hava gösterisi sırasında iki EA-18 Growler uçağı çarpıştı. 136 milyon dolar değerindeki uçakların üretimi durdurulmuştu. Maliyet-fayda analizleri, gösterilerin negatif getiri sağladığını ortaya koyuyor.
ABD’nin Mountain Home Hava Kuvvetleri Üssü’nde düzenlenen ‘Gunfighter Skies’ hava gösterisi sırasında iki adet EA-18 Growler elektronik harp uçağı havada çarpıştı. Kazada, F/A-18 platformu üzerine kurulu uçakların her birinin maliyetinin 68 milyon dolar olduğu ve artık üretilmediği belirtildi.
Donanma yetkilileri, dört mürettebatın fırlatma koltuğuyla kurtulduğunu ve yalnızca bir kişinin hafif yaralanarak hastaneye kaldırıldığını açıkladı. Üretimi durdurulan uçakların gerçek ikame bedellerinin çok daha yüksek olacağı öngörülüyor. F/A-18 ailesi uçakların saatlik uçuş maliyetinin ise yaklaşık 20 bin dolar olduğu biliniyor.
Askeri gösteri uçuşlarının maliyetleri ve riskleri, uzun süredir uzmanlar arasında tartışma konusu. ABD Donanması tarafından 2012’de yapılan bir maliyet-fayda analizine göre, ‘Blue Angels’ gösteri takımının yıllık bütçesi yaklaşık 98,6 milyon dolardı. Bu bütçeye karşılık, orduya asker çekme (recruiting) alanında elde edilen doğrudan faydanın 1 milyon doların altında kaldığı rapor edilmişti.
Analiz, askeri gösterilerin yatırım getirisi (ROI) açısından yüzde 99 oranında negatif bir bilanço ortaya koyduğunu ve maliyetlerin faydadan fazla olduğunu belirtti. Çevre illere sağlanan ekonomik katkı ve halkla ilişkiler değeri hesaplansa bile yatırımın getirisi yüzde 41 negatif olarak bulunmuştu. Kongre, 2024’te Pentagon’dan yeni bir maliyet-fayda çalışması talep etse de güncel rakamlar henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.
Hava gösterilerinde uçaklar yüksek hızlarda, birbirlerine ve yere çok yakın mesafelerde akrobasi hareketleri gerçekleştiriyor. Geçmişte yaşanan ‘Elmas Kazası’ ve diğer ölümlü kazalar bu operasyonların tehlikesini gözler önüne seriyor. Buna rağmen askeri yetkililer gösterileri sürdürmekte kararlı.
Havacılık uzmanı John Venable, bu gösterilerin ordu ile halk arasında bir ‘bağ dokusu’ oluşturduğunu savunuyor. Venable, gösterilerin gerçek amacının, insanlara ordunun hassasiyetini ve profesyonelliğini hissettirmek ve içlerindeki bazılarına orduya hizmet etme arzusu aşılamak olduğunu belirtti. Halkla ilişkiler ve asker alım faydalarının küçümsendiğini ancak bu kazançların büyük olduğunu ekledi.
Yorum Yap