ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ile müzakerelerde önemli gelişmeler yaşandığını duyurdu. İran’ın daha önce reddettiği konuları görüşmeye razı olduğunu belirten Rubio, ülkenin askeri kapasitesi ve donanmasının zayıflatıldığını da ekledi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Kongre’de İran ile yürütülen müzakereler hakkında önemli açıklamalarda bulundu. Senato Dış İlişkiler Komitesi’nde ABD Dışişleri Bakanlığı bütçe talebi görüşülürken Senatörlerin sorularını yanıtlayan Rubio, İran’ın daha önce görüşmeyi reddettiği bazı konuları ele almaya razı olduğunu belirtti.
Rubio, İran’a yönelik gerçekleştirilen ‘Destansı Öfke Operasyonu’nun askeri hedeflere ulaşmada başarılı olduğunu savundu. Operasyonun İran’ın savunma sanayi altyapısını, füze ve İHA üretme kapasitesini ciddi şekilde azalttığını vurguladı. Füze programının büyük ölçüde zayıflatıldığını ve füze rampalarının sayısında önemli bir düşüş yaşandığını belirtti.
İran’ın hala çok sayıda İHA’ya sahip olduğunu ancak bunların üretiminin kolaylığı nedeniyle küresel bir sorun teşkil ettiğini söyledi. Ayrıca, İran donanmasının artık etkisiz hale geldiğini, birkaç küçük sürat teknesinden ibaret olduğunu ve büyük ölçüde okyanusun dibinde olduğunu ifade etti.
Rubio, İran’ın konvansiyonel kapasitesinin zayıflatılmasının ardından ateşkese gidildiğini ve ABD’nin de durmayı kabul ettiğini aktardı. Anlaşmanın parçası olarak Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması gerektiğini ancak İran’ın bunu gerçekleştirmediğini söyledi. Ablukanın, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı dünyanın geri kalanı için kapalı tutmasına izin verilmeyeceği anlamına geldiğini ekledi.
İran ile görüşmelerin devam ettiğini ancak bu sürecin karmaşık olduğunu belirten Rubio, arabulucuların gerektiğini ifade etti. İran’ın ilk kez, daha önce adını anmaktan kaçındığı konuları görüşmeyi kabul etmesinin önemli bir gelişme olduğunu vurguladı. Bu durumun, İran’ın ne kadar ileri gitmeye hazır olduğunu test etme imkanı sunduğunu belirtti.
Rubio, İran rejiminin kendi içindeki parçalı yapısının süreci zorlaştırdığını ve iletişimde gecikmelere yol açtığını dile getirdi. ABD’nin temel beklentisinin, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve belirli konularda sınırları çizilmiş bir müzakere dönemine girilmesi olduğunu söyledi.
Hürmüz Boğazı’nın kapalı olmasının hem İran hem de ABD ekonomisi üzerinde ağır maliyetler yarattığını belirten Rubio, boğazın yeniden açılmasının önündeki engelin İran’ın ticari gemilere ateş açması ve uluslararası suları mayınlaması olduğunu açıkladı. Bu eylemlerin hukuka aykırı olduğunu ve uluslararası alanda destek görmediğini vurguladı.
Rubio, ABD ile İran arasındaki görüşmelerde bir numaralı şartın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması olduğunu yineledi. Bu, gemilerin uluslararası sulardan ateş altında kalmadan ve geçiş ücreti ödemeden geçebilmesi anlamına geliyor.
Rubio, İran’ın nükleer programı konusunda da taahhütler talep edildiğini belirtti. İran’ın, yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyum konusunda müzakerelere bağlı kalması ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerine sınırlamalar getirmesi veya bunları sona erdirmesi gerektiğini söyledi.
Yaptırımların kaldırılması ihtimaline ilişkin bir soruya ise Rubio, yaptırımların hafifletilmesinin, nükleer program gibi yaptırımlara neden olan faaliyetlerden vazgeçilmesine bağlı olduğunu yanıtladı. Hürmüz Boğazı’nın açılması karşılığında yaptırımların hafifletilmesi gibi bir teklifin konuşulmadığını belirtti.
Rubio, İran’ın yeni dini liderinin hayatta olduğunu ve müzakerelerde giderek daha aktif rol aldığını gösteren işaretler olduğunu ifade etti. İletişimin yazılı ve arabulucular aracılığıyla yürütüldüğünü, liderin kamuoyu önünde görünür olmasının tercih edilmeyebileceğini tahmin ettiğini belirtti.
ABD’nin İran konusunda kimseye yalvarmadığını söyleyen Rubio, İran ekonomisinin ciddi kayıplar yaşadığını ve protestoların yaşandığı döneme kıyasla ekonomik göstergelerin daha kötü durumda olduğunu vurguladı.
Yorum Yap